أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
58
قانون ( فارسى )
اگر پرندهاى برابر سوراخ اين مار واقع شود از آن بالا بر زمين مىافتد . وقتى مىخزد و در حركت است ، هر جانورى احساس حركت او را كرد مىگريزد ، به شرطى دور باشد و بتواند بگريزد ؛ اما اگر نزديك باشد جانور بيچاره تخدير مىشود و تاب گريز از او سلب شده و بدون حركت مىماند . وقتى اين ملكه سوت مىكشد ، برد سوتش چند است هر جانورى آن را بشنود ، در دم جان مىسپارد . بر هر جانورى ديده بدوزد آن جانور مىميرد . ليكن صحيح نيست كه مىگويند هر جانورى آن مار را ببيند مىميرد . هركسى را نيش بزند جسمش مىگدازد ، باد مىكند ، چرك و كثافت شل از پوستش مىتراود و مىميرد . هر جانور ديگرى به مردهء نيش اين مار نزديك شود مىميرد . كمتر اتفاق مىافتد كه جانور همسايهء اين ملكه زيان از او نبيند . گاهى ممكن است . كسى چوب بر اين مار بگذارد ، اما اكثرا كسى كه با چوب مار را لمس مىكند مىميرد . چوبدستى مسموم مىشود و بردارندهاش تأثير بد مىگذارد و سبب مرگش مىشود . سوارى با نيزه بر اين مار حمله كرد و نيزه را به مار رسانيد ، سوار مرد و اسبش هم مرد . دفعهاى ديگر مار بر پاى پيشين اسبى نيش زد ، اسب مرد سوار هم مرد . » اين ملكه ماران در تركستان و در لوبيه بسيار است . نشانيهاى نيش ملكهء ماران اگر در جايى كه اين نوع از مار در آن هست كسى بدون هيچ سببى آشكار ناخودآگاه جان سپرد ، مىدانى كه كار كار ملكه است و هيچ علاج و چارهاى هم ندارد . فصل هشتم مار جرمانا ( حرمانا - نسخه . ) اين نوع از مار كه حرمانا يا جرمانا نام دارد - چنان كه برايم تعريف كردهاند - تقريبا همان شهبانو است و تنها فرق كمى دارد : مار حرمانا نيش بزند نتيجهاش مرگ است ، نگاه كند مرگ است ، سوت بكشد مرگ است ، هر جاندارى را نيش بزند گوشتش از هم مىپاشد و هر جانورى نزديك به بخت برگشتهاى كه جرمانا گزيده باشد ، او نيز دست از جان شسته است . تنها فرقى كه با شهبانو دارد آن است كه گويند طولش يك ذرع تا يك ذرع و نيم است . و گويند علاجى براى گزيدهاش نيست و اگر احيانا علاجى باشد ، بنا بر آنچه بعضى گويند ، تقريبا دو درهم بزر خشخاش و دو درهم گند بيدستر است .